ฝากขายสินค้ากับร้านค้า ทำสัญญาอย่างไรไม่ให้มีปัญหา

เผยแพร่เมื่อ 15 ตุลาคม 2569

สมมติว่าเราทำขนมขาย แล้วเอาไปฝากร้านค้าร้านหนึ่งประมาณ 200 ชิ้น ตกลงกันปากเปล่าว่าร้านจะหัก 30% ของราคาขายเป็นค่าฝากวาง ผ่านไปสองเดือน ร้านบอกว่าขายได้ 80 ชิ้น แต่พอไปนับบนชั้นกลับเหลือแค่ 90 ชิ้น อีก 30 ชิ้นหายไปไหน ใครต้องรับผิดชอบ แล้วเงินค่าขายจะโอนเมื่อไร ไม่มีใครตอบได้ เพราะไม่เคยตกลงกันไว้ บทความนี้อธิบายว่าการฝากขายคืออะไร เรื่องไหนต้องตกลงให้ชัดก่อนเอาของไปวาง และจุดที่คนฝากของมักมองข้าม

ฝากขายคืออะไร และของเป็นของใคร

การฝากขายคือการให้ร้านขายของแทนเรา ของยังเป็นของเราจนกว่าลูกค้าจะซื้อไป เงินค่าขายส่วนของเราเป็นเงินที่ร้านเก็บไว้แทนเรา ไม่ใช่เงินของร้านที่ร้านเอาไปใช้ได้

ในระหว่างที่ของอยู่ที่ร้าน ร้านต้องดูแลของอย่างคนที่รับฝากของโดยได้ค่าตอบแทน คือต้องระมัดระวังอย่างที่คนทั่วไปที่รอบคอบพึงทำ ถ้าดูแลไม่ดีจนของหายหรือเสียหาย ร้านค้าต้องชดใช้ แต่ถ้าไม่มีข้อตกลงและบัญชีรายการสินค้าเป็นลายลักษณ์อักษร ก็ยากที่จะบอกได้ว่าของหายไปเท่าไรและเพราะอะไร

เรื่องที่ควรตกลงให้ชัดก่อนเอาของไปวาง

ข้อตกลงฝากขายที่รัดกุมควรตอบคำถามต่อไปนี้ให้ครบ เพื่อไม่ให้เหตุการณ์ของหายแล้วไม่มีใครรับผิดชอบเกิดขึ้นซ้ำ

  1. ร้านได้ค่าตอบแทนแบบไหน หักเป็นเปอร์เซ็นต์จากราคาขาย หรือให้ร้านบวกราคาเพิ่มเอง และร้านลดราคาเองได้หรือไม่
  2. สรุปยอดทุกเดือน ส่งรายงานยอดขายทางไหน และโอนเงินภายในวันที่เท่าไรของเดือนถัดไป
  3. ของหายหรือเสียหายเพราะร้านดูแลไม่ดี ร้านชดใช้ตามราคาขายหักค่าตอบแทนที่ร้านจะได้ ส่วนของที่เสื่อมหรือหมดอายุไปเอง เจ้าของสินค้ารับไป
  4. ของขายไม่ออก เรียกคืนได้โดยแจ้งล่วงหน้ากี่วัน พอจบสัญญาร้านต้องคืนของที่เหลือภายในกี่วัน และใครออกค่าส่ง
  5. เจ้าของสินค้าต้องรับรองว่าของถูกกฎหมาย ไม่ละเมิดลิขสิทธิ์หรือเครื่องหมายการค้าของใคร ถ้าเป็นอาหาร เครื่องสำอาง หรือยา ต้องจดแจ้งหรือขออนุญาตให้เรียบร้อยก่อน

ทุกข้อควรเขียนเป็นลายลักษณ์อักษรและให้ทั้งสองฝ่ายลงนาม ไม่ควรพึ่งการคุยกันทางแชตเพียงอย่างเดียว เพราะข้อความที่กระจัดกระจายมักตีความได้หลายทาง

ถ้าร้านล้มละลาย ของฝากขายอาจไม่ปลอดภัย

ข้อสำคัญที่คนฝากของมักมองข้ามคือ ถ้าร้านเจ๊งจนถูกฟ้องล้มละลาย ของฝากขายไม่ได้ปลอดภัยเสมอไป ในทางกฎหมาย สิ่งของที่ร้านครอบครองไว้เพื่อขายในทางการค้าด้วยความยินยอมของเจ้าของ และดูจากภายนอกเหมือนเป็นของร้านเอง อาจถูกนำไปชำระหนี้ให้เจ้าหนี้ของร้านได้ แม้ในความจริงของนั้นเป็นของเรา ความเสี่ยงนี้ลดได้ด้วยการเตรียมหลักฐานให้ชัดว่าของเหล่านี้เป็นของฝากขาย ไม่ใช่ของที่ร้านซื้อมาเอง ดังนี้

  1. ทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเอาของไปวาง
  2. ทำบัญชีรายการสินค้าทุกล็อตที่เอาไปวาง และให้ร้านรับทราบ
  3. ขอให้ร้านติดป้ายหรือแยกโซนว่าเป็นสินค้าฝากขาย

ทั้งสามอย่างนี้ไม่ได้ทำให้ผลออกมาแน่นอนในทุกกรณี แต่ช่วยให้มีหลักฐานชัดที่สุดว่าของเป็นของใคร เมื่อต้องแสดงในวันที่ร้านมีปัญหา

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยและเรื่องภาษี

เรื่องที่ทำให้การฝากขายมีปัญหาซ้ำๆ มักเป็นเรื่องพื้นฐานที่ไม่ได้ตกลงกันไว้ ได้แก่

  1. ตกลงปากเปล่าโดยไม่มีเอกสาร จึงไม่มีใครตอบได้เมื่อของหายหรือเงินไม่โอน
  2. เอาของไปวางโดยไม่ทำบัญชีรายการสินค้า ทำให้ไม่รู้ว่าแต่ละล็อตมีของเท่าไร
  3. ไม่กำหนดวันสรุปยอดและวันโอนเงิน ทำให้ต้องตามทวงเองทุกเดือน
  4. ไม่ได้ตกลงว่าใครรับผิดเมื่อของหายหรือเสียหาย
  5. ลืมตรวจว่าสินค้าประเภทอาหาร เครื่องสำอาง หรือยา ต้องจดแจ้งหรือขออนุญาตก่อนวางขายหรือไม่

เรื่องภาษีก็ควรถามผู้รู้ไว้ก่อน ถ้าผู้ขายเป็นนิติบุคคลหรือยอดขายเริ่มเยอะ ให้คุยกับนักบัญชีเรื่องภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีหัก ณ ที่จ่ายของค่าตอบแทนที่ร้านได้รับไว้ด้วย

ทำสัญญาฝากขายสินค้าบน Kontrax

แบบสัญญาฝากขายสินค้าบน Kontrax เขียนเรื่องกรรมสิทธิ์ ค่าตอบแทน การสรุปยอด การเรียกคืน และการคืนของตอนจบสัญญาไว้ในฉบับเดียว จะเติมของล็อตใหม่ก็แค่ทำบัญชีรายการสินค้าอ้างถึงสัญญาเดิม

สัญญาลงนามออนไลน์ด้วยรหัสยืนยันทาง SMS ได้ทั้งสองฝ่าย และได้ไฟล์ PDF ฉบับที่ลงนามแล้วเก็บไว้ ถ้าต้องการเปลี่ยนเงื่อนไขภายหลังก็ทำเป็นสัญญาแก้ไขเพิ่มเติมได้ เริ่มสมัครและทำสัญญาฉบับแรกได้ฟรี ไม่ต้องใช้บัตรเครดิต

คำถามที่พบบ่อย

ของฝากขายหาย ใครรับผิดชอบ

ถ้าของหายหรือเสียหายเพราะร้านดูแลไม่ดี ร้านต้องชดใช้ ซึ่งควรตกลงกันไว้ล่วงหน้าว่าชดใช้ตามราคาขายหักค่าตอบแทนที่ร้านจะได้ ส่วนของที่เสื่อมหรือหมดอายุไปเอง เจ้าของสินค้าเป็นผู้รับภาระ

ฝากขายสินค้าควรทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรไหม

ควรทำ การตกลงปากเปล่าทำให้ไม่มีใครตอบได้ว่าของที่หายใครรับผิด หรือเงินค่าขายจะโอนเมื่อไร นอกจากนี้ยังช่วยเป็นหลักฐานว่าของเป็นของฝากขาย หากร้านมีปัญหาทางการเงินในภายหลัง

ถ้าร้านเจ๊ง ของฝากขายยังเป็นของเราไหม

ไม่ปลอดภัยเสมอไป ถ้าร้านถูกฟ้องล้มละลาย สิ่งของที่ร้านครอบครองไว้ขายด้วยความยินยอมของเจ้าของ และดูภายนอกเหมือนเป็นของร้านเอง อาจถูกนำไปชำระหนี้ให้เจ้าหนี้ของร้านได้ จึงควรทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร ทำบัญชีรายการสินค้าทุกล็อต และขอให้ร้านติดป้ายหรือแยกโซนว่าเป็นสินค้าฝากขาย

ค่าตอบแทนของร้านคิดอย่างไร

มีสองแบบหลักๆ คือร้านหักเป็นเปอร์เซ็นต์จากราคาขาย หรือให้ร้านบวกราคาเพิ่มเอง ควรเขียนให้ชัดว่าใช้แบบไหน และร้านลดราคาสินค้าเองได้หรือไม่

ฝากขายอาหารหรือเครื่องสำอางต้องทำอะไรก่อน

เจ้าของสินค้าต้องรับรองว่าของถูกกฎหมาย และถ้าเป็นอาหาร เครื่องสำอาง หรือยา ต้องจดแจ้งหรือขออนุญาตให้เรียบร้อยก่อนเอาไปวางขาย

ของขายไม่ออก เรียกคืนได้ไหม

ได้ถ้าตกลงกันไว้ ควรเขียนในสัญญาว่าเรียกคืนได้โดยแจ้งล่วงหน้ากี่วัน เมื่อจบสัญญาร้านต้องคืนของที่เหลือภายในกี่วัน และใครเป็นผู้ออกค่าส่ง

เนื้อหาในหน้านี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น มิใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะบุคคล หากมีข้อสงสัยควรปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพกฎหมาย ข้อมูลในบทความเป็นไปตามกฎหมาย ณ วันที่เผยแพร่ และอาจเปลี่ยนแปลงได้ในภายหลัง