เซ็นสัญญาออนไลน์ถูกกฎหมายไหม ใช้เป็นหลักฐานในศาลได้หรือเปล่า

ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ใช้ได้เหมือนลายมือชื่อบนกระดาษ

พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 วางหลักไว้ดังนี้

1. มาตรา 7 ข้อความใดที่อยู่ในรูปข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ จะปฏิเสธการมีผลตามกฎหมายเพียงเพราะเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ไม่ได้
2. มาตรา 8 ถ้ากฎหมายกำหนดให้ทำเป็นหนังสือหรือมีหลักฐานเป็นหนังสือ ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่เข้าถึงและนำกลับมาใช้ได้โดยความหมายไม่เปลี่ยนแปลง ถือว่าเป็นหนังสือแล้ว
3. มาตรา 9 ถ้ากฎหมายกำหนดให้มีลายมือชื่อ ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ใช้แทนได้ เมื่อวิธีการที่ใช้ระบุตัวผู้ลงลายมือชื่อได้ แสดงว่าผู้นั้นยอมรับข้อความที่ลงนาม และเชื่อถือได้เหมาะสมกับวัตถุประสงค์ของการลงนามครั้งนั้น

สรุปคือสัญญาที่ทำและลงนามทางอิเล็กทรอนิกส์มีผลผูกพันเท่ากับสัญญากระดาษ ตราบใดที่ระบุตัวผู้ลงนามได้และเก็บข้อมูลไว้ในสภาพที่กลับมาเปิดดูได้ภายหลัง

สัญญาแบบไหนยังต้องทำบนกระดาษหรือไปจดทะเบียน

ธุรกรรมบางอย่างอยู่นอกขอบเขตของกฎหมายฉบับนี้ ตามที่กำหนดไว้ในพระราชกฤษฎีกา ได้แก่ ธุรกรรมเกี่ยวกับครอบครัวและมรดก ถ้าเป็นเรื่องเหล่านี้ให้ทำตามวิธีที่กฎหมายเฉพาะเรื่องกำหนด

อีกกลุ่มคือธุรกรรมที่กฎหมายหรือหน่วยงานกำหนดแบบไว้เป็นการเฉพาะ เช่น งานทะเบียนที่ดินซึ่งต้องใช้แบบ ท.ด.21 ของกรมที่ดิน กรณีนี้ต้องทำตามแบบนั้น เซ็นออนไลน์อย่างเดียวไม่พอ

สัญญาเช่าอสังหาริมทรัพย์ที่มีกำหนดเกินสามปีต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ มิฉะนั้นฟ้องบังคับได้เพียงสามปีเท่านั้น ส่วนการซื้อขายหรือจำนองอสังหาริมทรัพย์ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียน มิฉะนั้นเป็นโมฆะ การเซ็นออนไลน์ไม่อาจใช้แทนการจดทะเบียนนี้ได้

สัญญาส่วนใหญ่ที่ธุรกิจใช้กันทุกวัน เช่น สัญญาจ้างงาน สัญญาเก็บรักษาความลับ สัญญาจ้างฟรีแลนซ์ ไม่ต้องจดทะเบียน จึงเซ็นออนไลน์ได้ตามปกติ

ถ้าอีกฝ่ายปฏิเสธ ศาลดูอะไร

ศาลจะปฏิเสธไม่รับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เป็นพยานหลักฐานเพียงเพราะเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ไม่ได้ (มาตรา 11) แต่จะให้น้ำหนักมากหรือน้อยแค่ไหนขึ้นอยู่กับความน่าเชื่อถือของวิธีที่ใช้สร้าง เก็บรักษา และสื่อสารข้อมูล ความน่าเชื่อถือของวิธีรักษาข้อมูลให้ไม่ถูกเปลี่ยนแปลง และวิธีที่ใช้ระบุตัวผู้ส่งข้อมูล ในทางปฏิบัติ ถ้าอีกฝ่ายบอกว่าไม่ได้เซ็น ประเด็นจะอยู่ที่หลักฐานแวดล้อม ตัวอย่างเช่น

1. บันทึกว่าใครลงนาม เมื่อไร จากที่อยู่ไอพีใด และยืนยันตัวด้วยวิธีใด เช่น รหัสที่ส่งไปยังโทรศัพท์ของผู้ลงนาม
2. เอกสารยืนยันตัวตนของผู้ลงนาม ถ้าผู้นั้นอัปโหลดไว้ในระบบ
3. ค่าแฮชของไฟล์สัญญาฉบับสุดท้าย ที่ใช้ตรวจว่าไฟล์ถูกแก้ไขหลังลงนามหรือไม่
4. ข้อความ อีเมล หรือการโอนเงินที่ตามมา ซึ่งแสดงว่าอีกฝ่ายรู้และทำตามสัญญา

อากรแสตมป์ยังต้องเสียตามประเภทสัญญา

การเซ็นออนไลน์ไม่ได้ยกเว้นอากรแสตมป์ ตราสารที่ต้องเสียอากรแสตมป์ตามประมวลรัษฎากร เช่น สัญญาเช่าที่ดินหรืออาคาร สัญญาเช่าซื้อ สัญญากู้ยืมเงิน สัญญาจ้างทำของ และหนังสือมอบอำนาจ ต้องเสียอากรให้ครบก่อนจึงจะใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งได้ ตราสารบางประเภทชำระอากรทางออนไลน์ผ่านระบบ e-Stamp ของกรมสรรพากรได้ ควรตรวจสอบกับกรมสรรพากรว่าสัญญาของคุณต้องชำระผ่านช่องทางใด

สัญญาจ้างงานและสัญญาเก็บรักษาความลับ (NDA) ไม่อยู่ในบัญชีอัตราอากรแสตมป์ แต่ NDA ที่อยู่ในสัญญาจ้างทำของหรือสัญญาบริการ ให้เสียอากรตามตราสารหลักนั้น

Kontrax เก็บหลักฐานอะไรไว้บ้าง

Kontrax บันทึกหลักฐานประกอบการลงนามไว้ ดังนี้ ทั้งนี้ Kontrax ไม่ได้รับรองตัวตนของผู้ใด เอกสารและบันทึกเหล่านี้เป็นหลักฐานประกอบที่ศาลจะพิจารณาน้ำหนักเอง

1. ทุกการลงนามถูกบันทึกใน audit log พร้อมเวลา ผู้ลงนาม และการยืนยันรหัส OTP ที่ส่งทาง SMS (Kontrax ไม่เห็นและไม่เก็บตัวรหัส) รวมทั้งที่อยู่ไอพี
2. สำเนาเอกสารยืนยันตัวตนของแต่ละฝ่ายที่อัปโหลดไว้ ผูกไว้กับสัญญา
3. เมื่อลงนามครบ ระบบเก็บค่าแฮช SHA-256 ของ PDF ฉบับสมบูรณ์ไว้ทั้งในสัญญาและใน audit log ที่แก้ไขย้อนหลังไม่ได้ จึงตรวจได้ว่าไฟล์ถูกเปลี่ยนแปลงหลังลงนามหรือไม่

สมัครฟรี สร้างสัญญาฉบับแรกได้ทันที

คำถามที่พบบ่อย